AFRYKAŃSKIE ŚLIMAKI OLBRZYMIE – podstawy w pigułce

Pochodzenie:

Rodzina Achatinidae rozprzestrzeniona jest głównie na kontytencie afrykańskim.

Długość życia:

3-5 lat. Zdarzają się osobniki dożywające nawet lat 9, zależnie od genów, chorób i zapewnionej opieki.

Wygląd:

Młode z owalną muszlą, w trakcie wzrostu staje się ona coraz bardziej wrzecionowata.
U części gatunków owalny kształt pozostaje, zdarzają się także nietypowe formy zwane „ovo”, które mimo tego, że większość osobników danego gatunku ma wrzecionowatą muszlę, zachowują bardziej
okrągłą formę.

Muszla dorosłego osobnika posiada od 6 do 9 zwojów, w rzadkich wypadkach jest ich 10. U wszystkich gatunków zaraz po wykluciu następuje gwałtowny wzrost, który w chwili uzyskania przez nie dojrzałości płciowej staje się coraz wolniejszy, jednak ślimaki rosną przez całe życie.
Charakterystyczną, zaokrągloną na czubku muszlę posiadają np. ślimaki z rodzaju Archachatina. Natomiast już np. Lissachatina posiadają muszle zakończone ostro. Ciało ślimaków jest zazwyczaj mięsiste, mniej lub bardziej twarde, z widocznymi żłobieniami i strukturą. W ubarwieniu od białego u form albinotycznych, przez beże, żółcie i brązy do niemal czarnego. W hodowli uzyskano też rozmaite odmiany barwne ślimaków.

Achatinidae snails
Różne gatunki i odmiany barwne ślimaków z rodziny Achaitnidae
Lissachatina fulica jadatzi
Ostro zakończona muszla u Lissachatina fulica jadatzi
Archachatina marginata suturalis
Zaokrąglona końcówka muszli u Archachatina marginata suturalis

Temperatura:

Optymalna temperatura do hodowli ślimaków afrykańskich to około +25-30°C.

Przy spadku temperatury poniżej optymalnej ślimaki przestają być aktywne i zapadają w sen.
Poszczególnie gatunki mogą mieć nieco różne wymagania cieplne, preferować trochę wyższą lub niższą temperaturę. Nie wskazane jest stawianie terrarium, zwanego potocznie „boxem”, na bezpośrednim słońcu. Najlepszym miejscem dla niego jest zacieniona, wewnętrzna część pomieszczenia z dala od okien (bezpośrednie słońce grozi przegrzaniem pojemnika i ugotowaniem pupila).

Dogrzewać pojemnik w okresie jesienno-zimowym możemy za pomocą kabli grzewczych, mat grzewczych lub szeregu kombinacji. Przed zakupem ślimaka należy wziąć pod uwagę konieczność dogrzewania pojemnika.

Wilgotność:

Podłoże w terrarium ślimaka Achatinidae powinno być stale wilgotne, ale nie zalane (unikamy błotka), gdyż mogłoby to powodować szybkie pleśnienie pokarmu, oraz zalanie zarodków jajeczek zakopanych w gruncie.

Optymalna skala wilgotności dla tych ślimaków egzotycznych to około 80%.

Terrarium:

Wielkość boxu dla ślimaków afrykańskich zależna jest kilku czynników, mianowicie od wielkości i ilości mięczaków je zamieszkujących. Grupa małych, niedawno wyklutych ślimaków tymczasowo będzie czuć się dobrze nawet pudełku po sałatce. Dla dorosłych osobników wielkość dobiera się na podstawie zasady: 1cm muszli ślimaka = 1l terrarium. Przy czym warto dodać, że lepszy jest pojemnik horyzontalny o duzej powierzchni dna, niż wysoki o tym samym litrażu.
Najlepszym rozwiązaniem, jeśli chodzi o tworzywo, z jakiego terrarium wykonamy, są plastikowe faunaboxy, oraz terraria wykonane z plastikowych pojemników z pokrywą, z odpowiednio wykonaną
wentylacją.
Otwory wentylacyjne w plastikowym pojemniku, który chcemy przeznaczyć na terrarium możemy wykonać zarówno rozgrzanym do czerwoności ostrym przyrządem typu gwóźdź/cyrkiel, jak również
wiertłem. Wentylację możemy zaplanować na pokrywie lub po bokach pojemnika (jest wtedy wydajniejsza przy mniejszym parowaniu wody, więc łatwiej kontorlować wilgotność).

Podłoże i wystrój:

Najważniejszą częścią wystroju wnętrza naszego terrarium jest podłoże, którym może być zarówno wilgotny, papierowy ręcznik, jak i odkwaszony torf/włókno, bez dodatku nawozów.
Popularnym rozwiązaniem jeśli chodzi o podłoże jest włókno kokosowe dostępne w postaci brykietu w większości sklepów zoologicznych/kwiaciarni. Może być ono lekko słonawe, dlatego zawsze warto przepłukać je przed użyciem. Kostkę taką zalewamy wodą (lub wrzątkiem) i po około 20min uzyskujemy gotowy do użycia substrat. Dobrym dodatkiem do podłoża jest również mech torfowiec (Sphagnum), sprzedawany często jako podłoże dla storczyków. Dobrze utrzymuje wilgoć i łatwo utrzymać go w czystości.

Przy wyborze podłoża unikamy piasku, żwirku, ziemi zawierającej keramzyt, perlit, drobne kamyczki itd. Produkty te są zbyt ścierne i w rezultacie uszkadzają mechanicznie muszlę ślimaka, która staje się wrażliwa na erozję chemiczną.

Warstwa podłoża zależeć od wielkości ślimaka. Przy maluchach stosujemy go mniej niż przy dorosłych osobnikach, u których przyjmuje się 5cm i
więcej za bezpieczną wartość.
Jako wystrój stosować możemy: żywe (nie trujące) i sztuczne rośliny, mech, korę, korzenie i konary (bez elementów z drzew iglastych). Jako kryjówki dobrze sprawdzają się elementy typu połówka doniczki.

Unikamy skał i kamieni, ryzykownych w razie podkopania przez ślimaka lub upadku na nie.

W terrarium, w celu zachowania czystości, warto pamiętać również o miseczce, na której będziemy podawać naszemu ślimaczemu pupilowi pokarm. Może być nią np. plastikowa podkładka pod kubek.
Większość ślimaków chętnie korzystać będzie również z płytkiej miseczki/kuwety z wodą.
Uwaga, aby utrzymać czystość należy sprzątać resztki pokarmu, oraz odchody zwierząt, co 1-2 dni. Zapobiega to rozwojowi pleśni, jednocześnie przy okazji można przekopać podłoże w celu sprawdzenia czy nie ma w nim nowych jaj, jeśli w naszym terrarium mieszka więcej niż jeden osobnik.

Przed wzięciem ślimaka na ręce należy je umyć, aby stopa ślimaka nie miała kontaktu z solą kuchenną, ani detergentami, których resztki często przenosimy na skórze dłoni.
Box z własnoręcznie wykonaną wentylacją
Box z własnoręcznie wykonaną wentylacją

Rozmnażanie:

Większość gatunków z rodziny Achatinidae jest jajorodna. Są to hermafrodyty, jednak do rozmnożenia potrzeba minimum dwóch osobników (zapłodnienie krzyżowe). Dojrzałość płciową osiągają średnio w wieku od 6 miesięcy do ok. 2 lat, w zależności od diety i warunków, jakie mają zapewnione. To, czy nasz ślimak jest już dojrzały poznamy po tym, że po prawej stronie płaszcza, zaraz za głową pojawi się organ kopulacyjny w postaci wybrzuszenia, zwany strzałką miłosną (penis).

Mioty ślimaków liczą zazwyczaj kilkadziesiąt do kilkuset młodych naraz (nawet ponad 200 jaj u Lissachatina fulica). Rodzaj Archachatina składa mniejszą liczbę jaj, zwykle do kilkunastu sztuk naraz, jaja te są wielkością zbliżone do przepiórczych.

Inkubacja jajeczek trwa od 10 dni do ponad miesiąca, zależnie od gatunku ślimaka i temperatury. Po kopulacji może nastąpić kilka następnych lęgów, następujących po sobie w kilkumiesięcznych przerwach. Złożone jaja możemy pozostawić w terrarium razem z dorosłymi ślimakami lub przenieść do innego pojemnika o podobnych warunkach. W obu wypadkach prawie ze 100% jaj wykluwają się młode, jednak zaletą przeniesienia jest to, że nie trzeba wyłapywać młodych z dużej powierzchni terrarium. Przenosząc jaja zabezpieczamy je przed zjedzeniem lub zgnieceniem przez dorosłe osobniki. Czas inkubacji jest zależny od temperatury i na przykład u Lissachatina fulica waha się od pięciu dni (przy temperaturze 29°C) do prawie trzech tygodni (w 20°C).

W celu uniknięcia niechcianego potomstwa wystarczy raz w tygodniu przekopywać podłoże w pojemniku i niszczyć zebrane jaja (np. przez zamrożenie). Można również trzymać zwierzęta pojedynczo.

W żadnym wypadku nie należy wypuszczać młodych ślimaków na wolność, gdyż w naszych warunkach klimatycznych nie przetrwają one zimy. Poza tym wprowadzanie obcych gatunków fauny i flory do naszych ekosystemów jest szkodliwe i prawnie zabronione.
W obrębie rodzaju Achatina/Lissachatina
występuje kilka gatunków jajożyworodnych (iredalei, craveni,
zanzibarica
), u których zamiast jajeczek na świat przychodzą już młode, samodzielne ślimaki.

Strzałka miłosna (narządy płciowe) ujawniająca się u  Lissachatina fulica

Strzałka miłosna (narządy płciowe) ujawniająca się u
Lissachatina fulica
Archachatina marginata ovum
Widoczne przez otwór oddechowy, gotowe do złożenia jaja u Archachatina marginata ovum
wykluwające się jajo  Achatina achatina

wykluwające się jajo
Achatina achatina
Niektóre z gatunków w obrębie rodzaju mogą się krzyżować, dlatego lepiej jest trzymać ślimaki każdego rodzaju oddzielnie, sprzyja to też zapewnieniu odpowiednich warunków każdemu z nich.

Trzymane samodzielnie ślimaki mogą składać niezapłodnione pakiety jajeczek, jest to zjawisko normalne i często spotykane.

jajeczka Lissachatina
jajeczka Lissachatina
jaja Archachatina
jaja Archachatina

Dieta:

Ślimaki te są wszystkożerne, z przewagą pokarmu roślinnego w diecie. Żywią się zielonymi roślinami, warzywami, owocami, jednak wymagają stale około 20% udziału białka w diecie by rosnąć.
Konieczna jest suplementacja wapniowa. Niewskazane są pokarmy kwaśne. Pełną listę żywieniową wraz z produktami i podziałem na kategorie znajdziesz tu.

Czym się kierować przy zakupie?

Przede wszystkim prosimy o aktualne zdjęcia ślimaka, i rodziców,
jeśli sprzedawca posiada takowe. Na tej podstawie można ustalić faktyczny gatunek, odmianę i stan zdrowia zwierząt. Muszla ślimaków powinna być zakończona równo, lśniąca bez wybrzuszeń, pęknięć, rys i nalotów. Warto skonsultować zakup z kimś bardziej doświadczonym w celu uniknięcia kupna chorego lub słabego ślimaka.

opracowanie i zdjęcia: Milena Ruszczyk, czkot