Problemy z muszlą, jak łatwo ocenić stan muszli

Muszla ślimaka zbudowana jest z trzech warstw: hipostrakum, czyli wewnętrznej warstwy perłowej, mezostrakum, warstwy środkowej oraz periostrakum, czyli zewnętrznej warstwy konchinowej, pełniącej głównie funkcję ochronną przed czynnikami środowiskowymi. Dwie wewnętrzne warstwy są w różnym stopniu uwapnione, natomiast warstwa zewnętrzna
zbudowana jest z białek. Rośnie wokół płaszcza, proporcjonalnie zwiększając swój rozmiar od czubka ku otworowi. Oznacza to, że kolejne skręty patrząc od wierzchołka do ujścia muszli są coraz większe i młodsze, a poprzednie nie ulegają już wzrostowi, tylko starzeniu. Najszybciej przyrastającą, i jednocześnie najcieńszą warstwą muszli jest periostrakum. Pozostałe warstwy nabudowywane są stopniowo, przez co świeży przyrost muszli jest dużo bardziej miękki niż starsze skręty.

Stan muszli odzwierciedla kondycję i wpływ warunków, w jakich zwierzę rosło. Poniżej przedstawiam kilka najczęstszych odchyleń oraz znaczeń na muszli.

1. Przyrost prawidłowy, muszla zdrowa.

Adoptowany osobnik L.reticulata ze zwyrodnieniami muszli. Widać dobrze jasny, prawidłowy przyrost na najmłodszym zwoju muszli.
A. achatina
A. achatina – przykład zdrowo wyglądającej muszli o prawidłwym kształcie, fakturze i przyrostach

Normalnie wyglądający świeży przyrost jest raczej miękki, elastyczny,
podatny na wyszczerbienia lub uszkodzenia mechaniczne. Powinien być gładki, lśniący, odkładany równą warstwą wokół brzegu płaszcza. Wyróżnia się kolorem, zazwyczaj jest żółtawy w przypadku ciemnych muszli lub też ciemny w przypadku muszli jasnych (zależnie od gatunku i odmiany barwnej ślimaka).

2. Zatrzymanie przyrostu, progi wzrostu

Lissachatina reticulata
adoptowany L.reticulata – widoczny ciemnobrązowy próg wzrostu świadczący o długim zatrzymaniu przyrostów
Lissachatina albopicta
Lissachatina albopicta – widać jasny próg wzrostu i zmianę wzoru na nowym przyroście już po ponownym podjęciu wzrostu

Próg wzrostu to wyraźna jasna, lub ciemna pręga biegnąca w poprzek zwoju muszli w miejscu zatrzy-mania przyrostu. Pojawia się, kiedyś ślimak przestaje rosnąć, a następnie wznawia wzrost. Przczyny zaniechania wzrostą bywają bardzo różne: od nieprawidłowości w warunkach i żywieniu, do chorób oraz produkcji jajeczek (ślimak poświęca większość energii na rozród, przestając rosnąć). W miejscu wznowienia przyrostu często można zaobserwować zmiany wzoru lub ubarwienia muszli.

3. Bąble i rozwarstwienia

Bąble powstają przy bardzo szybkim wzroście warstwy zewnętrznej muszli przy zbyt wolnej budowie warstw wewnętrznych. Są to rozwarstwienia pomiędzy periostrakum, a resztą muszli. Najczęściej pojawiają się u młodych zwierząt w okresie ich najlepszego wzrostu, przed osiągnięciem dojrzałości płciowej. Bąbli nie da się usunąć, nie należy ich również w żaden sposób przebijać, gdyż jest to niepotrzebne naruszenie warstwy zewnętrznej. Jeśli zwierzę rośnie w szybkim tempie należy zadbać
o odpowiednią dietę i suplementację.

4. Bielenie lub utrata czubka muszli

Czubek muszli jest najstarszą jej częścią, w związku z tym najszybciej postępuje w tym miejscu mechaniczne wycieranie zewnętrznej, ochronnej warstwy. Następnie chemiczna erozja warstw wewnętrznych, skutkiem czego muszla bieleje. Jest to proces normalny, o ile dotyczy zwierząt starszych niż roczne. W przeciwnym wypadku należy przyjrzeć się suplementacji wapniowej ślimaka, ponieważ przyczyną może być odwapnienie, lub niedobory w fazie wzrostu, kiedy tworzone były pierwsze skręty muszli. Kolejnym możliwym winowajcom jest podłoże – zbyt kwaśne lub też obfitujące w drobiny ścierne (piasek, perlit, żwir). Być może istnieje potrzeba wymiany na bardziej neutralny i miękki substrat. Utracona zewnętrzna warstwa muszli nie ulega regeneracji. Czubek muszli bywa tracony najczęściej w wyniku urazów mechanicznych.

5.Grzybica muszli

Lissachatina reticulata
adoptowane L. reticulata – niektóre z nich również borykały się z grzybicą

Grzybica pojawia się w stanach osłabienia organizmu, przy jednoczesnych złych warunkach higienicznych (przegęszczenie, brud, zbyt duża wilgotność, brak odpowiedniej cyrkulacji powietrza). Charakterystyczny jest białawy, matowy nalot na muszli, nie zawsze wyraźnie wyodrębniony (na zniszczonych muszlach może być trudny do zauważenia). Zapach ślimaka nie jest naturalny, a charakterystyczny dla pleśniejących produktów spożywczych. Grzybice są grożne zwłaszcza dla młodych ślimaków oraz jaj, źródło[1] podaje jako skuteczne środki do zwalczania grzybic oraz odkażania pomieszczeń i sprzętu hodowlanego nadmanganian potasu oraz Virkon. Przy zaawansowanej grzybicy z wykwitami na muszli u L. reticulata stosowałam Octenisept w regularnych odstępach czasu (kilka razy dziennie) bezpośrednio na muszlę i płaszcz aż do wystąpienia prawidłowego przyrostu.

6. Podgryzanie

Archachatina marginata suturalis – uszkodzenia muszli, skutek długotrwałego podgryzania 

A. marginata suturalis – charakterystyczne uszkodzenia muszli, skutek długotrwałego podgryzania
L. reticulata – skutki długotrwałego podgryzania oraz grzybicy

Podgryzanie jest bardzo częstym problemem występującycm w hodowlach; jest to wygryzanie przez ślimaka fragmentów własnej muszli, najczęściej blisko szwu, w miejscu wzrostu. Zazwyczaj jest to spowodowane niedoborami wapnia oraz białka w diecie. Tymczasowe mocne wzbogacenie jadłospisu w białko oraz wzmocniona suplementacja często rozwiązują problem. Niekiedy tłem jest ogólny stres spowodowany nieodpowienimi warunkami (wilgotność, temperatura), choroby lub drobne urazy muszli i miejscowy dyskomfort. Rzadko zdarzaja się, że zwierzę nawyknie do podgryzania i nie da się powstrzymać tego zwyczaju. Podgryzanie skutkuje miejscowym uszkodzeniem muszli oraz płaszcza. Przez to nowa muszla, jeśli nie jest niszczona przez zwierzę, odrasta w miejscu wygryzienia dużo bardziej krucha. Możliwe jest stałe upośledzenie budowy muszli w tym konkretnym odcinku.

Wygryzanie muszli zmienia jej kształt, przez co po jakimś czasie zwierzę nie tylko nie rośnie, prawidłowo, ale zaczyna też mieć trudności z normalnym poruszaniem się. Poza zapewnieniem odpowiednich warunków i diety można próbować wyrównać brzeg muszli cążkami do paznokci, uprzednio odsunąwszy płaszcz. Powinno to zwiększyć komfort poruszania się oraz zmorywować ślimaka do podjęcia prawidłowego wzrostu.

W celu ochrony przed podgryzaniem można muszlę wzmacniać tkaninowym plastrem bez opatrunkiu.

7. Pręgi, blizny wzrostowe

Pręgi wzrostowe u Achatina balteata infrafusca

Pręgi są rodzajem zmiany powstałej na skutek urazu mechanicznego, ciągnącej się wzdłuż skrętu muszli, wraz z jej wzrostem. Najczęściej zanikają w miarę wzrostu, jednak czasem mogą pojawić się związane z pręgami stałe odbarwienia w muszli. Prawdopodobnie spowodowane jest to uszkodzeniem mechanicznym odcinka płaszcza odpowiadającego za budowę muszli. Mogą być skutkiem podgryzania.

8. Wgniecenia, urazy

Wgniecenia są skutkiem urazów mechanicznych, najczęściej upadków. Drobne wgniecenia nie wymagają interwencji, zabliźniają się samoistnie. Przy poważnych urazach można spróbować zrekonstruować lub wzmocnić muszlę ślimaka. Szczegółową instrukcję na ten temat znajdziesz tu.

9. Zmiana zabarwienia muszli, zmiana wzoru

Lissachatina fulica
muszle L. fulica z wiekiem mogą stać się zielone

Zmiana zabarwienia muszli powinna następować stopniowo. Muszle starych zwierząt z czasem stają się białe, muszle młodych również zmieniają się z wiekiem: od bardziej wytonowanych w ubarwieniu, przechodzą powoli w ubarwienie dorosłe, nabywając znaczeń charakterystycznych dla danego gatunku. U młodych osobików zmiany te moga następować nagle w przypadku zatrzymania i wznowienia wzrostu. U dorosłych osobników zabarwienie muszli może zmienić się w zalezności od potencjału genetycznego osobnika, warunków i diety. Na przykład u części dorosłych Lissachatina fulica z wiekiem pojawia się oliwkowe zabarwienie muszli, zastępujące na najnowszych skrętach dotychczasowy brąz. Jest to zjawisko normalne, a stopień jego zaawansowania jest zawsze indywidualny dla osobnika.

Niepokojącym objawem jest nagła zmiana barwy muszli, pojawienie się nalotu lub białych plam, które mogą świadczyć o chorobach, podgryzaniu lub wygryzaniu muszli przez inne osobniki.


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *